قره باغ و زنگزور شرقی: آزمونی واقعی برای استراتژی تنوع اقتصادی آذربایجان ؛است. در این خصوص عبدالحمید حمید الکبا- می نویسد:من در دوران خودم تلاشهای زیادی برای بازسازی پس از جنگ دیدهام، اما آنچه آذربایجان در قرهباغ و زنگزور شرقی انجام میدهد، واقعاً متمایز است. این داستان همیشگی «پاکسازی خرابیها و ادامه دادن» نیست. این یک قمار جدی و بلندمدت به نظر میرسد – تلاش برای تبدیل زمینی که به طرز وحشیانهای در اثر جنگ آسیب دیده است به پایه و اساس یک اقتصاد متنوعتر و کمتر وابسته به نفت.
از سال ۲۰۲۰، دولت بیش از ۲۵ میلیارد منات (تقریباً ۱۴.۷ میلیارد دلار) به این مناطق آزاد شده تزریق کرده است. تنها در سال ۲۰۲۵، آنها بیش از ۴.۴ میلیارد هزینه کردند و ۳.۵ میلیارد دیگر را برای سال ۲۰۲۶ کنار گذاشتهاند. این اعداد با هر معیاری بزرگ هستند. اما چیزی که بیش از خود هزینهها مرا تحت تأثیر قرار میدهد، تغییر در تفکر است. با این مناطق دیگر به عنوان یادآوری دردناک گذشته رفتار نمیشود – آنها اکنون به عنوان مرز سرمایهگذاری فردا قرار گرفتهاند.
سالهاست که همه ما صحبتهای آذربایجان در مورد کاهش وابستگی شدید خود به نفت و گاز را شنیدهایم. در بیشتر کشورها، این نوع لفاظیها فقط در حد حرف باقی میمانند – کلماتی خوشطعم. با این حال، در اینجا، میتوانید شاهد شکلگیری آن در عمل باشید. بزرگراهها از میان کوهها عبور میکنند، خطوط ریلی جدید در حال ساخت هستند و شبکههای انرژی به آرامی در حال بازگشت به زندگی هستند. تغییر قابل مشاهده است، حتی اگر هنوز راه زیادی در پیش باشد.
در بخش صنعتی، اوضاع در حال بهبود است. پارک صنعتی آغدام و منطقه اقتصادی دره آراز در جبرائیل موفق به جذب بیش از ۱۹۰ میلیون منات سرمایهگذاری خصوصی شدهاند. این رقم هنوز در مقایسه با آنچه دولت تزریق میکند، ناچیز است، اما پول واقعی از شرکتهای واقعی است و مشاغل واقعی ایجاد میکند. این اولین گام مهم است.

مشوقهایی که دولت ارائه میدهد بسیار جسورانه است – معافیتهای مالیاتی طولانی، معافیتهای گمرکی، زیرساختهای آماده و تأمین مالی آسانتر. من به این رویکرد احترام میگذارم. در مکانهایی که از جنگ بهبود مییابند، اغلب برای شروع مجدد به اقدامات جسورانهای مانند این نیاز دارید، زیرا بازار به زودی این کار را به تنهایی انجام نخواهد داد.
با این اوصاف، من هنوز محتاط هستم. سوال بزرگ این است که آیا همه این سرمایهگذاریها و این مشوقها میتوانند زندگی اقتصادی واقعی و خودکفا ایجاد کنند یا خیر. زیرساختها یک چیز است، اما بازگرداندن مردم به خانه، ماندن و ساختن زندگی عادی چیز کاملاً متفاوتی است. شما به مشاغل ثابت، مدارس خوب، بیمارستانهای فعال و حس واقعی امنیت و فرصت نیاز دارید.
جغرافیای منطقه قطعاً به نفع آنهاست. این مناطق که در یک چهارراه کلیدی در قفقاز جنوبی قرار دارند، پتانسیل تبدیل شدن به پیوندهای لجستیکی مهم بین آذربایجان، ترکیه و آسیای مرکزی را دارند. اما تبدیل این پتانسیل به واقعیت به تکمیل زیرساختها و حفظ ثبات در منطقهای نسبتاً پیچیده بستگی دارد.
از نظر من، قرهباغ و زنگزور شرقی به آزمون نهایی دنیای واقعی برای استراتژی تنوعبخشی آذربایجان تبدیل شدهاند. موفقیت واقعی با میزان پولی که باکو خرج میکند یا تعداد پروژههای اعلام شده سنجیده نمیشود. این امر با این سنجیده خواهد شد که آیا این سرزمینها در نهایت میتوانند بدون نیاز به حمایت مالی مداوم و سنگین از پایتخت، روی پای خود بایستند یا خیر. در نهایت، این چیزی بیش از بازسازی پس از جنگ است. این تلاشی برای تغییر شکل بخشی از آینده اقتصادی آذربایجان است. اگر این امر مؤثر واقع شود، این مناطق میتوانند به ستون واقعی اقتصاد جدید کشور تبدیل شوند. اگر این اتفاق نیفتد، درس بسیار پرهزینهای خواهد بود.
من از نزدیک اوضاع را زیر نظر دارم. در اینجا جاهطلبی واقعی و خطرات واقعی وجود دارد. فقط زمان مشخص خواهد کرد که کدام یک پیروز میشود.
عبدالحمید حمید الکبا / نویسنده متخصص در امور آسیای مرکزی و آذربایجان
گروه اخبار

















